Στις 09:17 ανοίγεις το email. Μια πρόταση μόνο: «Να το δούμε λίγο, χρειάζεται αλλαγές». Δεν έχει θυμό. Δεν έχει προσβολή. Κι όμως, πριν προλάβεις να απαντήσεις, νιώθεις εκείνο το σφίξιμο στο στομάχι. Το χέρι πάει σχεδόν μόνο του στο πληκτρολόγιο: να εξηγήσει, να δικαιολογήσει, να “σώσει εικόνα”. Και μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, το θέμα δεν είναι πια το αρχείο. Είναι εσύ.

Εκεί βρίσκεται η διαφορά που αλλάζει όλη τη μέρα: αν αυτό που συνέβη είναι πληροφορία για μια πράξη ή αν γίνεται ετυμηγορία για το ποιος είσαι. Στο πρώτο σενάριο, διορθώνεις και συνεχίζεις. Στο δεύτερο, βαραίνει ολόκληρη η μέρα — γιατί μπαίνει σε διακύβευμα η αξία σου.

Αυτό είναι ο πυρήνας της αυτοεκτίμησης: το εσωτερικό έδαφος πάνω στο οποίο πατάς. Όταν το έδαφος είναι σταθερό, η ζωή τρίζει χωρίς να καταρρέεις μαζί της.

Τι είναι αυτοεκτίμηση (και τι δεν είναι)

Η αυτοεκτίμηση είναι η βαθιά, καθημερινή αίσθηση ότι έχεις αξία ως άνθρωπος, ανεξάρτητα από το αν σήμερα “πήγες καλά”. Δεν είναι αυτοθαυμασμός. Δεν είναι μόνιμη καλή διάθεση. Δεν είναι να είσαι πάντα σίγουρος ή να μη σε αγγίζει τίποτα.

Είναι κάτι ήρεμο και πρακτικό:

• να μπορείς να κάνεις λάθος χωρίς να μιλάς στον εαυτό σου με περιφρόνηση,
• να μπορείς να δεχτείς ανατροφοδότηση χωρίς να νιώθεις ότι μικραίνεις,
• να μπορείς να πεις «δεν τα κατάφερα εδώ» χωρίς να το μεταφράσεις σε «δεν αξίζω».

Η αυτοπεποίθηση αφορά το «μπορώ». Η αυτοεκτίμηση αφορά το «αξίζω» — και δεν είναι το ίδιο πράγμα.

Πώς μπερδεύεται με επίδοση, ρόλους και ανάγκη αποδοχής

Πολλοί μεγαλώνουμε με έναν άτυπο κανόνα: «Θα είσαι εντάξει όταν τα κάνεις σωστά». Κι έτσι η αξία κολλάει πάνω στην επίδοση. Αν πετύχω, είμαι εντάξει. Αν αποτύχω, κάτι “χάλασε” σε μένα.

Μετά μπαίνουν οι ρόλοι: ο «καλός μαθητής», ο «υπεύθυνος», ο «δεν ζητάει πολλά», ο «δυνατός που δεν σπάει», το “καλό παιδί” που δεν επιβαρύνει κανέναν. Αυτοί οι ρόλοι μπορεί να βοηθούν να λειτουργείς, αλλά συχνά σε εκπαιδεύουν να παίρνεις αξία μόνο από την αποδοχή.

Κι έτσι κάτι απλό — μια διαφωνία, ένα όριο, μια άβολη αλήθεια — μοιάζει επικίνδυνο. Όχι γιατί είναι επικίνδυνο, αλλά γιατί μοιάζει να απειλεί την «ασφάλεια» της αποδοχής.

Σημάδια χαμηλής αυτοεκτίμησης στην καθημερινή γλώσσα και συμπεριφορά

Χωρίς ταμπέλες. Χωρίς «διαγνώσεις». Μερικές φορές η αυτοεκτίμηση φαίνεται απλώς στον τρόπο που μιλάμε για τον εαυτό μας:

• «Συγγνώμη που ενοχλώ» για κάτι απολύτως θεμιτό.
• Υπερβολικές εξηγήσεις για ένα απλό «δεν μπορώ».
• «Πάντα τα χαλάω / ποτέ δεν είμαι αρκετός» — γενικεύσεις που σε κλειδώνουν.
• «Έλα μωρέ, τίποτα δεν έκανα» όταν κάποιος σου αναγνωρίζει κάτι καλό.
• «Μην ασχολείσαι με μένα» σαν μόνιμη θέση στον κόσμο.
• Να λες «είμαι άχρηστος» αντί για «έκανα λάθος σε αυτό».
• Να λες «ναι» ενώ μέσα σου φωνάζεις «όχι», και μετά να θυμώνεις με όλους (και κυρίως με σένα).

Δεν σημαίνουν ότι «είσαι έτσι». Σημαίνουν ότι κάπου μέσα σου η βάση χρειάζεται σταθεροποίηση.

Μικρές σταθερές που τη χτίζουν: συνέπεια, όρια, αυτοσεβασμός

Δεν χρειάζεται να “διορθωθείς”. Χρειάζεται να σταθείς. Η αυτοεκτίμηση χτίζεται όταν οι μικρές σου πράξεις στέλνουν προς τα μέσα ένα σταθερό μήνυμα: «μετράω».

• Συνέπεια στα μικρά

Όχι επαναστάσεις. Μια μικρή υπόσχεση που την κρατάς: 10 λεπτά περπάτημα, ένα τηλέφωνο που αναβάλλεις, μια δουλειά που τελειώνεις χωρίς τελειομανία. Η συνέπεια γεννά εμπιστοσύνη. Και η εμπιστοσύνη είναι υλικό αυτοεκτίμησης.

• Όρια καθαρά και απλά

Όριο δεν είναι σύγκρουση. Είναι αυτοσεβασμός σε πρακτική μορφή. Ένα «όχι» χωρίς υπεραπολογία. Ένα «θα το δω και θα σου πω». Ένα «δεν μου κάνει καλό αυτό». Όταν βάζεις όρια, λες στον εαυτό σου: «η ανάγκη μου δεν είναι ντροπή».

• Γλώσσα ανθρώπινη προς τον εαυτό

Δεν μιλάς σε φίλο σου όπως μιλάς καμιά φορά μέσα σου. Δοκίμασε μια μετάφραση: από κρίση σε περιγραφή. Από «είμαι αποτυχία» σε «δεν πήγε όπως ήθελα — τι μαθαίνω;».

• Διάκριση πράξης και αξίας

Το λάθος ανήκει στην πράξη. Η αξία ανήκει στον άνθρωπο. Αυτό δεν είναι φιλοσοφία· είναι καθημερινή προστασία.

Συστημική γέφυρα: το πλαίσιο που μας σπρώχνει στη σύγκριση

Δεν είναι μόνο «προσωπικό θέμα». Ζούμε σε κουλτούρα αξιολόγησης: αριθμοί, στόχοι, dashboards, «πιάσαμε τον μήνα;», KPI, επιδόσεις, εικόνα. Η σύγκριση είναι διαθέσιμη 24/7 — και συχνά παρουσιάζεται σαν κανονικότητα. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, είναι εύκολο να πιστέψεις ότι αξίζεις μόνο όταν αποδεικνύεις.

Γι’ αυτό η αυτοεκτίμηση είναι θεμέλιο ζωής: δεν σε κάνει ατρωτό. Σε κάνει ικανό να ζεις μέσα στο σύστημα χωρίς να γίνεσαι προϊόν του. Όταν η αυτοεκτίμηση είναι θεμέλιο, οι τοίχοι της ζωής τρίζουν χωρίς να πέφτει το σπίτι.

Μια παρατήρηση 24 ωρών

Για τις επόμενες 24 ώρες, κάνε μόνο αυτό: κάθε φορά που κάτι πάει «στραβά», χώρισέ το σε δύο γραμμές (έστω και νοερά):

• Γεγονός: τι έγινε, χωρίς ερμηνεία.
• Ιστορία: τι είπες για σένα εξαιτίας αυτού.

Και πρόσθεσε μια τρίτη, μικρή πρόταση: «Αυτό αφορά την πράξη μου, όχι την αξία μου».

Γιατί το ζητούμενο δεν είναι να κερδίζεις συνεχώς. Είναι να μη χάνεις τον εαυτό σου όταν δεν κερδίζεις.

Φράση–άγκυρα: Η αυτοεκτίμηση είναι βάση, όχι ανταμοιβή.

Κράτα τη βάση σου — και άφησε τη μέρα να σε ενημερώνει, όχι να σε κρίνει.