Πώς να γνωρίζετε τα δυνατά και τα αδύνατα σημεία σας

Υπάρχει ένα μοτίβο που το ζουν πολλοί σιωπηλά: προσπαθώ πολύ → κουράζομαι πολύ → και μετά κατηγορώ τον εαυτό μου. Όχι επειδή δεν έχω ικανότητες, αλλά επειδή κάπου μέσα στη μέρα νιώθω ότι σπρώχνω λάθος πόρτα. Το βλέπεις σε μικρά σημάδια: ο καφές κρυώνει στο γραφείο, οι ώμοι ανεβαίνουν χωρίς να το καταλάβεις, το στομάχι σφίγγει όταν ανοίγεις το τρίτο «επείγον» μήνυμα. Κι όταν έρθει το βράδυ, αντί να πεις «ήταν πολλή πίεση», λες «δεν είμαι αρκετός». Εκεί είναι η στιγμή που ο άνθρωπος μπερδεύει την κούραση με την αξία του.

Ας το βάλουμε καθαρά: τα δυνατά και τα αδύνατα σημεία δεν είναι ταμπέλες αξίας. Δεν είναι «είμαι καλός» ή «είμαι λίγος». Είναι δεδομένα λειτουργίας. Είναι ο τρόπος που δουλεύει το σύστημά σου: πού αποδίδεις φυσικά, πού δυσκολεύεσαι σταθερά, σε ποιες συνθήκες ανθίζεις και σε ποιες φθείρεσαι. Όταν το δεις έτσι, κάτι αλλάζει. Σταματάς να πολεμάς στα τυφλά και αρχίζεις να κινείσαι με κατεύθυνση.

Τι πάει στραβά όταν το κάνουμε «εικόνα»; Πρώτον, κάνουμε τη δύναμη ρόλο. Αν είμαι «ο δυνατός», «ο υπεύθυνος», «ο ψύχραιμος», τότε πρέπει να είμαι αυτό πάντα. Και κάπου εκεί η δύναμη μετατρέπεται σε υπερκόπωση: τη βάζεις παντού, για όλους, συνέχεια—μέχρι να αδειάσεις. Δεύτερον, κάνουμε το όριο ντροπή. Αν δυσκολεύομαι στη διαχείριση χρόνου ή στην ασάφεια ή στις συνεχείς διακοπές, το κρύβω. Και όταν κρύβεις, δεν προλαμβάνεις. Μπαίνεις σε άμυνα: άλλοτε παγώνεις, άλλοτε αναβάλεις, άλλοτε γίνεσαι απότομος για να κρατηθείς όρθιος.

Ο «χάρτης» δεν δουλεύει χωρίς πλαίσιο. Η ίδια δύναμη, στο λάθος πλαίσιο, γίνεται βάρος. Αν η δύναμή σου είναι η δομή, σε περιβάλλον μόνιμης ασάφειας μπορεί να γίνεις υπερ-ελεγκτικός και να εξαντληθείς. Αν η δύναμή σου είναι η ενσυναίσθηση, σε πλαίσιο υπερφόρτωσης μπορεί να γίνεις «σφουγγάρι» και να αδειάζεις. Και αντίστοιχα, το όριό σου χωρίς το σωστό πλαίσιο γίνεται επαναλαμβανόμενη φθορά: δεν είναι ότι «δεν αλλάζεις», είναι ότι εκτίθεσαι σταθερά στις ίδιες συνθήκες που σε σπάνε.

Γι’ αυτό σήμερα δεν θέλω να «αναλύσουμε χαρακτήρα». Θέλω μια ήρεμη χαρτογράφηση: δύο δυνατά σημεία και δύο όρια, ειπωμένα σαν παρατήρηση—όχι σαν κρίση. Όχι για να φουσκώσεις. Όχι για να ντραπείς. Για να προσανατολιστείς.

Ας το κάνουμε με μία μικρή σκηνή: είναι πρωί και «σκάει» ένα θέμα. Οι άλλοι αγχώνονται, οι τόνοι ανεβαίνουν, οι πληροφορίες είναι μισές. Παρατηρείς ότι εσένα σε ψάχνουν. Όχι επειδή είσαι σωτήρας—αλλά επειδή, σε πίεση, κρατάς ψυχραιμία και βάζεις σειρά. Αυτά μπορεί να είναι οι δύο δυνάμεις σου:

Δύναμη 1: όταν δυσκολεύουν τα πράγματα, κρατάω ψυχραιμία.

Δύναμη 2: όταν υπάρχει χάος, βάζω δομή/πλάνο.

Την ίδια μέρα, όμως, σε διακόπτουν διαρκώς. Μηνύματα, τηλεφωνήματα, «ένα λεπτό μόνο». Εκεί βλέπεις κάτι που επαναλαμβάνεται: χάνεις συγκέντρωση και μετά είτε παγώνεις είτε γίνεσαι κοφτός. Ή όταν δεν είναι σαφές τι ζητείται, δυσκολεύεσαι να ξεκινήσεις και μπαίνεις σε αναβολή. Αυτά δεν είναι ντροπή—είναι πληροφορία:

Όριο 1: με συνεχείς διακοπές δυσκολεύομαι να συγκεντρωθώ.

Όριο 2: με ασάφεια δυσκολεύομαι να ξεκινήσω.

Αν το πεις έτσι, ήρεμα και συγκεκριμένα, έχεις χάρτη. Και ο χάρτης σου δείχνει κάτι που συνήθως δεν σκεφτόμαστε: η λύση δεν είναι «να προσπαθήσω περισσότερο». Η λύση είναι να αλλάξω κάτι μικρό στο πλαίσιο.

Αυτό που ονομάζω «έξυπνη προσαρμογή» είναι μία μικρή αλλαγή που σέβεται τον χάρτη. Αν οι διακοπές σε σπάνε, δεν χρειάζεται να γίνεις «πιο δυνατός». Χρειάζεται να βάλεις μπλοκ χρόνου χωρίς ειδοποιήσεις ή ένα καθαρό όριο: «Θέλω 30’ χωρίς διακοπή για να το κάνω σωστά». Αν η ασάφεια σε μπερδεύει, δεν χρειάζεται να πιεστείς. Χρειάζεται ένα καθαρό αίτημα: «Ποιο είναι το 1 σημαντικό; Τι ακριβώς θεωρείται έτοιμο;». Αυτές οι μικρές κινήσεις δεν είναι τεμπελιά. Είναι κατεύθυνση. Μειώνουν φθορά και αυξάνουν αποτέλεσμα.

Και εδώ είναι το συστημικό κομμάτι: χωρίς χάρτη, η ζωή γίνεται ένα μόνιμο «προσπάθησε περισσότερο». Αυτό παράγει φθορά—όχι επειδή δεν μπορείς, αλλά επειδή λειτουργείς σε λάθος ρυθμό, λάθος προσδοκία, λάθος πλαίσιο.

Με χάρτη, η προσπάθεια αποκτά θέση. Η δύναμη μπαίνει εκεί που αποδίδει. Το όριο προστατεύεται πριν γίνει ένταση, απόσυρση ή μετάνοια. Και ο τόνος μέσα σου γίνεται πιο ρεαλιστικός: ούτε έπαρση, ούτε ντροπή—μόνο κατεύθυνση.

Σήμερα, λοιπόν, κάναμε το βήμα της χαρτογράφησης. Αύριο (Παρασκευή) πάμε στο επόμενο: πώς το κάνουμε συνήθεια—με πρακτικούς τρόπους, ώστε να μην μένει μια ωραία σκέψη, αλλά να γίνεται καθημερινή ρύθμιση.

Και πριν κλείσεις τη μέρα, γύρνα για ένα δευτερόλεπτο στην αρχική σκηνή: ο καφές που κρύωσε στο γραφείο, οι ώμοι που ανέβηκαν, εκείνο το τρίτο «επείγον» που έκανε το στομάχι να σφίξει. Δεν είναι απόδειξη ότι «δεν είσαι αρκετός». Είναι ένδειξη ότι ο χάρτης σου χρειάζεται διόρθωση πορείας—όχι άλλη αυτοκατηγορία.

Κράτα μία στάση για το κλείσιμο: δεν χρειάζεται να αποδείξεις τίποτα. Χρειάζεται να προσανατολιστείς. Να δεις πού ανθίζεις και πού φθείρεσαι, για να σταματήσεις να σπρώχνεις λάθος πόρτα.

«Ο χάρτης σου δεν σε κρίνει· σε προσανατολίζει.»