Η απόφαση που αναβάλλεις κοστίζει περισσότερο από τη λάθος

Γράφει ο Γιώργος Δεληκώστας, Mentor – L&B Coach

«Ας το ξαναδούμε τον άλλο μήνα». Το είπε για τρίτη φορά μέσα στο εξάμηνο. Ο συνεργάτης που δεν ανταποκρινόταν στις απαιτήσεις του ρόλου του, ο προμηθευτής που αργούσε, το τμήμα που χρειαζόταν αναδιοργάνωση. Κάθε φορά υπήρχε ένας λογικός λόγος να περιμένει: η εποχή, τα νούμερα, ο φόρτος.

Στοχαστικός Διευθυντής στο Γραφείο

Στο τέλος της χρονιάς, η απόφαση πάρθηκε μόνη της. Ο καλός συνεργάτης έφυγε, κουρασμένος να καλύπτει συνεχώς τα κενά. Ο πελάτης χάθηκε. Και η αναδιοργάνωση έγινε, πια χωρίς επιλογές.

Συνηθίζουμε να φοβόμαστε τη λάθος απόφαση. Σπάνια υπολογίζουμε το κόστος της απόφασης που δεν παίρνεται.

Η αναβολή δεν είναι ουδέτερη

Όταν αναβάλλεις, νομίζεις ότι κρατάς τα πράγματα όπως είναι. Δεν τα κρατάς. Ο κόσμος γύρω σου συνεχίζει να κινείται: οι άνθρωποι παίρνουν τις δικές τους αποφάσεις, οι ευκαιρίες κλείνουν, τα προβλήματα ριζώνουν.

Υπάρχουν, βέβαια, περιπτώσεις όπου η αναμονή είναι αναγκαία. Όταν λείπουν κρίσιμες πληροφορίες ή όταν μια βιαστική επιλογή μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες. Άλλο όμως η συνειδητή αναμονή, με συγκεκριμένο λόγο και χρονικό όριο, και άλλο η αναβολή χωρίς πραγματικό σχέδιο.

Η μη απόφαση είναι κι αυτή απόφαση. Απλώς είναι η μόνη που δεν την υπογράφεις.

Τι κρύβεται πίσω από το «χρειάζομαι κι άλλα στοιχεία»

Υπάρχουν φορές που πράγματι χρειάζεσαι περισσότερη πληροφορία. Υπάρχουν όμως και φορές που τα στοιχεία είναι ήδη εκεί. Αυτό που λείπει δεν είναι η γνώση, αλλά η ετοιμότητα να αντέξεις τις συνέπειες. Να στενοχωρήσεις κάποιον, να παραδεχτείς ότι μια παλιότερη επιλογή δεν βγήκε, να χάσεις κάτι για να κερδίσεις κάτι άλλο.

Μια χρήσιμη ερώτηση εδώ είναι απλή: «Αν είχα όλα τα στοιχεία που ζητάω, τι θα άλλαζε;»

Αν η απάντηση είναι «τίποτα», ίσως δεν περιμένεις πραγματικά στοιχεία. Ίσως περιμένεις να νιώσεις έτοιμος για κάτι που ξέρεις ότι θα είναι δύσκολο.

Και αυτή η ετοιμότητα δεν έρχεται πάντα από μόνη της.

Οι αποφάσεις δεν έχουν όλες το ίδιο βάρος

Ο Jeff Bezos είχε περιγράψει μια ενδιαφέρουσα διάκριση ανάμεσα σε δύο είδη αποφάσεων: αυτές που μοιάζουν με πόρτα που κλείνει πίσω σου και αυτές που μοιάζουν με πόρτα που μπορείς να ξανανοίξεις.

Οι πρώτες είναι δύσκολο ή αδύνατο να αναστραφούν. Χρειάζονται χρόνο, προσοχή και ουσιαστική αξιολόγηση των συνεπειών. Οι δεύτερες επιτρέπουν διορθώσεις, αλλαγές πορείας και νέες δοκιμές.

Στην καθημερινή λειτουργία μιας επιχείρησης υπάρχουν πολλές αποφάσεις της δεύτερης κατηγορίας. Δεν χρειάζεται να τις αντιμετωπίζουμε όλες σαν να είναι οριστικές.

Το ζητούμενο δεν είναι να αποφασίζεις βιαστικά. Είναι να αναγνωρίζεις ποιες αποφάσεις απαιτούν ιδιαίτερη προετοιμασία και ποιες μπορούν να προχωρήσουν με τα διαθέσιμα στοιχεία, αφήνοντας περιθώριο διόρθωσης.

Γιατί και η υπερβολική προσοχή, όταν εφαρμόζεται παντού, μπορεί να μετατραπεί σε ακινησία.

Η αναβολή έχει κι ένα κρυφό κέρδος

Αν αναβάλλουμε συστηματικά μια απόφαση, αξίζει να αναρωτηθούμε τι μας προσφέρει αυτή η αναβολή. Μπορεί να μας γλιτώνει προσωρινά από μια δυσάρεστη συζήτηση. Να μας επιτρέπει να διατηρούμε την εικόνα του καλού, του δίκαιου, του αρεστού. Να μας κρατά σε μια ζώνη όπου όλα είναι ακόμα πιθανά και τίποτα δεν έχει χαθεί οριστικά.

Είναι ανθρώπινο. Είναι όμως και ακριβό.

Στις συνεδρίες με επιχειρηματίες, όταν φτάνουμε σε μια απόφαση που σέρνεται μήνες, ρωτάω συχνά: «Τι θα χάσεις τη μέρα που θα την πάρεις;»

Η απάντηση πολλές φορές δεν περιορίζεται στα οικονομικά. Είναι μια σχέση, μια εικόνα του εαυτού, ένα κομμάτι της ιστορίας της επιχείρησης.

Όταν αυτό αναγνωρίζεται, κάτι αρχίζει να ξεκαθαρίζει. Η απόφαση αποκτά διαφορετικό νόημα. Γιατί μερικές φορές δεν αναβάλλουμε μόνο μια επιλογή. Αναβάλλουμε τον αποχαιρετισμό σε κάτι που ξέρουμε ήδη ότι έχει τελειώσει.

Η συστημική ματιά: ο οργανισμός περιμένει μαζί σου

Ένας επικεφαλής που αναβάλλει δεν επηρεάζει μόνο τον εαυτό του. Μαζί του μπορεί να περιμένει ολόκληρη η ομάδα. Οι άνθρωποι δεν ξέρουν προς τα πού να κινηθούν, κρατούν ενέργεια σε αναμονή, φτιάχνουν τις δικές τους ερμηνείες για το τι σημαίνει η σιωπή.

Η αβεβαιότητα που παρατείνεται γίνεται κούραση. Και όταν αυτή η κατάσταση επαναλαμβάνεται, η κούραση μπορεί να γίνει μέρος της κουλτούρας ενός οργανισμού.

Από συστημική σκοπιά, λοιπόν, δεν εξετάζουμε μόνο την απόφαση που καθυστερεί. Εξετάζουμε και τι προκαλεί η καθυστέρηση στις σχέσεις, στη συνεργασία, στην εμπιστοσύνη και στην καθημερινή λειτουργία της ομάδας.

Και κάπου εκεί χρειάζεται να δεις τον άνθρωπο πίσω από τον ρόλο.

Τι φοβάσαι πραγματικά; Να μην αρέσεις; Να φανείς σκληρός; Να κάνεις λάθος μπροστά σε όλους; Ή μήπως να αναλάβεις την ευθύνη μιας αλλαγής που δεν μπορείς να ελέγξεις απόλυτα;

Η απάντηση δεν σε κάνει αδύναμο. Σε βοηθά να καταλάβεις τι πραγματικά σε εμποδίζει.

Εν κατακλείδι

Γράψε σε ένα χαρτί τις αποφάσεις που κουβαλάς πάνω από έναν μήνα. Δίπλα σε καθεμία σημείωσε τι σου κοστίζει κάθε εβδομάδα που μένει ανοιχτή, σε χρήματα, σε ενέργεια, σε ανθρώπους.

Ξεχώρισε ποιες χρειάζονται πραγματικά περισσότερα στοιχεία και ποιες απλώς περιμένουν να αναλάβεις την ευθύνη τους.

Μετά διάλεξε μία και δώσε της ημερομηνία. Όχι για να είναι τέλεια. Για να είναι δική σου.

Και όταν πάρεις την απόφαση, πες τη καθαρά στους ανθρώπους που αφορά. Εξήγησε τι αλλάζει και γιατί. Άκουσε όσους επηρεάζονται και ανάλαβε την ευθύνη των συνεπειών.

«Η λάθος απόφαση σε διδάσκει. Η απόφαση που δεν παίρνεις απλώς σε κρατά στη θέση σου.»

Πηγές

  • Anderson, C. J. (2003). The Psychology of Doing Nothing: Forms of Decision Avoidance Result From Reason and Emotion. Psychological Bulletin, 129(1), 139–167.
  • Bezos, J. (2015). Letter to Shareholders, Amazon. Η διάκριση των αποφάσεων σε αναστρέψιμες και μη αναστρέψιμες.

Γιώργος Δεληκώστας
Γιώργος Δεληκώστας

Mentor και Σύμβουλος Συστημικής Επαγγελματικής & Προσωπικής Ανάπτυξης · Human Evolution Mentor in the AI Age. Το delikostas.gr είναι ο χώρος όπου μοιράζομαι όσα μαθαίνω δουλεύοντας με ανθρώπους.

Γνώρισέ με →

Η μέθοδος

Κάθε κείμενο ανήκει σε μια διάσταση του ανθρώπου

Τα άρθρα οργανώνονται στις πέντε διαστάσεις της δMethod™: σωματική, πνευματική, νοητική, συναισθηματική και κοινωνική.

Γνώρισε τη δMethod →    Όλα τα άρθρα →

Ας μιλήσουμε

Αν κάτι από όσα διάβασες σε αφορά, ας το δούμε μαζί

Τα κείμενα ανοίγουν ερωτήματα. Η συνεδρία σε βοηθά να βρεις τις δικές σου απαντήσεις.

Verified by MonsterInsights