Γράφει ο Γιώργος Δεληκώστας, Mentor/L&B Coach
Υπάρχουν περίοδοι που ο άνθρωπος δεν χάνει μόνο τη δύναμή του. Χάνει και τη σχέση του με το μέλλον. Συνεχίζει να κάνει αυτά που πρέπει, να σηκώνεται, να ανταποκρίνεται, να βγάζει τη μέρα, αλλά μέσα του κάτι αρχίζει να σβήνει. Δεν υπάρχει πια κάτι που να τον τραβά μπροστά. Δεν υπάρχει μια εικόνα που να του ανοίγει λίγο τον εσωτερικό ορίζοντα. Δεν υπάρχει ένας λόγος που να του θυμίζει ότι η ζωή του δεν είναι μόνο αυτό που τον πιέζει σήμερα. Κι έτσι, χωρίς πολύ θόρυβο, η καθημερινότητα γίνεται πιο στενή απ’ όσο αντέχει η ψυχή.
Εκεί ακριβώς αρχίζουν να αποκτούν μεγάλη σημασία τα όνειρα και οι στόχοι.
Όχι όπως συνήθως τα φανταζόμαστε. Όχι απαραίτητα σαν μεγάλα σχέδια, σαν υψηλές φιλοδοξίες ή σαν εξωτερικές επιτυχίες. Πιο βαθιά, τα όνειρα είναι η ψυχική αναπνοή του ανθρώπου. Είναι αυτό που κρατά μέσα του ζωντανή μια εικόνα για το πού θα ήθελε να πάει η ζωή του. Και οι στόχοι είναι η πιο γήινη μορφή αυτής της αναπνοής. Είναι ο τρόπος με τον οποίο η ελπίδα πατά λίγο πιο σταθερά μέσα στην πραγματικότητα, χωρίς να χάνεται στην αοριστία.
Γιατί η ελπίδα, όταν μένει μόνο σαν αίσθηση, εύκολα αδυνατίζει. Όταν όμως συνδέεται με κάτι που ο άνθρωπος θέλει να υπηρετήσει, να χτίσει, να πλησιάσει, τότε αλλάζει μορφή. Παύει να είναι μόνο μια εσωτερική ευχή. Αρχίζει να γίνεται πορεία. Κατεύθυνση. Κίνηση. Αρχίζει να αποκτά σώμα.
Το πρώτο, λοιπόν, που χρειάζεται να δούμε είναι ότι τα όνειρα δεν είναι πολυτέλεια. Δεν αφορούν μόνο όσους είναι νέοι, φιλόδοξοι ή “έχουν ακόμη χρόνο μπροστά τους”. Ο άνθρωπος χρειάζεται όνειρα γιατί χρειάζεται έναν ζωντανό δεσμό με το μέλλον του. Χρειάζεται κάτι που να του θυμίζει ότι η ζωή δεν τελειώνει στη σημερινή της μορφή. Ότι δεν είναι μόνο κούραση, υποχρέωση, επανάληψη. Ότι υπάρχει ακόμη κάτι που τον καλεί. Κάτι που δεν τον αφήνει να γίνει όλος του ο εαυτός αυτό που τον βαραίνει τώρα.
Το δεύτερο είναι να ξεχωρίσουμε τη φαντασίωση από την αληθινή εσωτερική κατεύθυνση. Δεν είναι κάθε εικόνα του μέλλοντος όνειρο που στηρίζει τη ζωή. Υπάρχουν εικόνες που λειτουργούν σαν φυγή. Σε βγάζουν έξω από την πραγματικότητα, σε γλυκαίνουν για λίγο, αλλά δεν σου δίνουν έδαφος, βήμα ή ευθύνη. Και υπάρχουν και όνειρα που σε οργανώνουν εσωτερικά. Που σε βοηθούν να σταθείς πιο αληθινά μέσα στη ζωή σου. Εκεί είναι η μεγάλη διαφορά. Η φαντασίωση σε απομακρύνει από τη ζωή. Η κατεύθυνση σε δένει πιο βαθιά μαζί της. Η πρώτη σε νανουρίζει. Η δεύτερη σε ξυπνά.
Το τρίτο είναι ότι οι στόχοι υπάρχουν για να οργανώνουν την ελπίδα, όχι για να την πιέζουν. Αυτό είναι πολύ σημαντικό. Γιατί πολλές φορές ο άνθρωπος κουβαλά τους στόχους του σαν άγχος. Σαν να πρέπει συνεχώς να αποδείξει, να προλάβει, να πετύχει, να μη μείνει πίσω. Τότε ο στόχος χάνει τον ουσιαστικό του ρόλο. Αντί να στηρίζει την ελπίδα, τη σφίγγει. Αντί να δίνει μορφή στο μέλλον, το μετατρέπει σε εσωτερική απειλή. Ο σωστός στόχος κάνει κάτι πιο ήσυχο. Δίνει μορφή σε αυτό που θέλεις, χωρίς να σε χτυπά από πάνω. Σου θυμίζει προς τα πού θέλεις να πας, χωρίς να σε κάνει να νιώθεις ότι η αξία σου εξαρτάται από το πόσο γρήγορα θα φτάσεις.
Το τέταρτο είναι ότι η προσωπική κατεύθυνση δεν αφορά μόνο την ατομική πρόοδο. Αφορά και τη θέση του ανθρώπου μέσα στη ζωή και στις σχέσεις του. Όταν ο άνθρωπος έχει μέσα του ένα βαθύτερο νήμα, κάτι που νιώθει ότι θέλει να υπηρετήσει, δεν γίνεται μόνο πιο οργανωμένος. Γίνεται πιο παρών. Πιο ουσιαστικός. Πιο συνειδητός στον τρόπο που σχετίζεται, που δίνει, που συμμετέχει. Η κατεύθυνση δεν δίνει μόνο μέλλον. Δίνει και θέση. Βοηθά τον άνθρωπο να μην υπάρχει μέσα στη ζωή του μόνο αντιδρώντας, αλλά πιο αληθινά, πιο κεντραρισμένα, πιο ουσιαστικά. Και πολλές φορές αυτό αλλάζει όχι μόνο το πού πηγαίνει, αλλά και το ποιος γίνεται καθώς πηγαίνει.
Το πέμπτο είναι ότι πολλές φορές η ελπίδα δεν κρατιέται ζωντανή από μεγάλα άλματα, αλλά από ένα μικρό βήμα στόχου. Ένα βήμα που σπάει την ακινησία. Ένα τηλέφωνο. Μια απόφαση. Μια αρχή. Μια κουβέντα που καιρό απέφευγε. Μια μικρή κίνηση που λέει μέσα του: «δεν έμεινα μόνο στην επιθυμία, κινήθηκα λίγο προς αυτό που έχει σημασία». Αυτές οι κινήσεις δεν λύνουν αμέσως τη ζωή. Κάνουν όμως κάτι πολύ ουσιαστικό: ξαναδίνουν στον άνθρωπο την αίσθηση ότι υπάρχει δρόμος. Ότι η ζωή δεν είναι ακίνητη. Ότι το μέσα του δεν έχει παραιτηθεί.
Γι’ αυτό τα όνειρα είναι ψυχική αναπνοή. Και οι στόχοι η γήινη μορφή της ελπίδας. Τα όνειρα ανοίγουν μέσα στον άνθρωπο έναν εσωτερικό ουρανό. Οι στόχοι του δίνουν ένα μικρό μονοπάτι στη γη. Το ένα χωρίς το άλλο συχνά δεν αρκεί. Το όνειρο χωρίς στόχο μένει αχνό. Ο στόχος χωρίς όνειρο γίνεται ξερός. Μαζί όμως δημιουργούν κάτι βαθιά ανθρώπινο: μια ελπίδα που αναπνέει και περπατά. Που δεν αιωρείται μόνο μέσα στην ψυχή, αλλά αφήνει ίχνος και πάνω στη ζωή.
Και εδώ χρειάζεται να δούμε και τη συστημική διάσταση. Ο άνθρωπος δεν ονειρεύεται ούτε στο κενό ούτε μόνος του. Τα όνειρα και οι στόχοι του επηρεάζονται από το πλαίσιο μέσα στο οποίο ζει. Από την κόπωση, τις σχέσεις, το κλίμα του σπιτιού, τη δουλειά, το αν η καθημερινότητά του τον μαθαίνει μόνο να επιβιώνει ή του αφήνει λίγο χώρο να κοιτάξει πιο πέρα. Περιβάλλοντα πίεσης και διαρκούς επιβίωσης μικραίνουν τα όνειρα. Δεν τα μικραίνουν επειδή ο άνθρωπος δεν έχει αξία ή δυνατότητα, αλλά επειδή όλος ο εσωτερικός του χώρος καταλαμβάνεται από το άμεσο και το αναγκαίο. Αντίθετα, σχέσεις και πλαίσια που δίνουν στήριξη, αποδοχή και λίγο αέρα, βοηθούν τα όνειρα να δυναμώνουν και τους στόχους να παίρνουν πιο ζωντανή μορφή.
Γι’ αυτό η εσωτερική κατεύθυνση συνδέεται με το νόημα, τον χρόνο και τη θέση του ανθρώπου μέσα στη ζωή. Όταν ο άνθρωπος χάνει τα όνειρά του, πολλές φορές χάνει μαζί και τη σχέση του με το αύριο. Όταν όμως ξαναβρίσκει κάτι που θέλει να κρατήσει ζωντανό, τότε αλλάζει όλος ο εσωτερικός του χρόνος. Το μέλλον παύει να είναι κενό. Το παρόν παύει να είναι μόνο βάρος. Και η ζωή ξαναβρίσκει λίγη από τη βαθύτερη συνοχή της.
Ίσως, λοιπόν, σήμερα η πιο ουσιαστική ερώτηση να μην είναι μόνο «τι θέλω να πετύχω;». Ίσως να είναι κάτι βαθύτερο: «Τι είναι αυτό που θέλω αληθινά να κρατήσω ζωντανό μέσα στη ζωή μου, ώστε να συνεχίζω με νόημα;» Γιατί εκεί αρχίζει η πραγματική κατεύθυνση. Όχι από την πίεση να αποδείξεις κάτι, αλλά από την εσωτερική αλήθεια για το τι αξίζει να μην αφήσεις να σβήσει.
Και ίσως αυτό να είναι τελικά το πιο ουσιαστικό: τα όνειρα και οι στόχοι δεν υπάρχουν μόνο για να πάει ο άνθρωπος κάπου. Υπάρχουν και για να μην κλείσει μέσα του ο δρόμος προς τη ζωή. Για να θυμάται ότι υπάρχει ακόμη λόγος να προχωρά, ακόμη λόγος να αναπνέει, ακόμη λόγος να κοιτάζει πιο πέρα από το βάρος της στιγμής.
Και ίσως αυτό να αξίζει να κρατήσουμε σήμερα:
Τα όνειρα δίνουν μορφή στην ελπίδα όταν τη μετατρέπουν από αίσθηση σε κατεύθυνση.
