Γράφει ο Γιώργος Δεληκώστας, Mentor – L&B Coach
Ήταν ο καλύτερος τεχνικός της εταιρείας. Γρήγορος, ακριβής, ο άνθρωπος που καλούσαν όλοι όταν κάτι δεν έβγαινε. Όταν άνοιξε η θέση του προϊσταμένου, η απόφαση φάνηκε αυτονόητη. Έξι μήνες μετά, εκείνος δούλευε μέχρι αργά διορθώνοντας τη δουλειά των άλλων, η ομάδα ένιωθε ότι δεν την εμπιστεύονται, και κανείς δεν ήταν ευχαριστημένος. Ούτε ο ίδιος.

Δεν ήταν ότι ξαφνικά έπαψε να είναι ικανός. Του ζητήσαμε να κάνει μια διαφορετική δουλειά, χωρίς να τον προετοιμάσουμε πραγματικά γι’ αυτήν. Και συμπεριφερθήκαμε σαν να ήταν απλώς η συνέχεια της προηγούμενης.
Άλλη δουλειά, όχι ανώτερη βαθμίδα της ίδιας
Ο εξαιρετικός επαγγελματίας ξεχωρίζει για αυτό που κάνει ο ίδιος. Ο καλός προϊστάμενος ξεχωρίζει και για αυτό που καταφέρνουν οι άλλοι χάρη στη δική του καθοδήγηση.
Η τεχνική γνώση εξακολουθεί να έχει αξία. Δεν αρκεί όμως από μόνη της. Χρειάζεται πλέον να συντονίζεις, να αναθέτεις, να ακούς, να αντιμετωπίζεις συγκρούσεις και να δημιουργείς τις συνθήκες ώστε οι άλλοι να μπορούν να αποδώσουν.
Είναι δύο διαφορετικές πηγές ικανοποίησης, και η μετάβαση από τη μία στην άλλη είναι συχνά δυσκολότερη απ’ όσο φαίνεται. Ξαφνικά, η μέρα σου γεμίζει συζητήσεις, ενδιάμεσα αποτελέσματα και ανθρώπους που δεν κάνουν τα πράγματα όπως θα τα έκανες εσύ.
Και πρέπει να μάθεις ότι αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα πως τα κάνουν λάθος.
Η παγίδα του «θα το κάνω πιο γρήγορα μόνος μου»
Ο πρώην κορυφαίος υπάλληλος έχει ένα μόνιμο δέλεαρ: να πάρει πίσω τη δουλειά. Είναι πιο γρήγορο, πιο σίγουρο, πιο οικείο.
Βραχυπρόθεσμα μπορεί να λειτουργεί. Μακροπρόθεσμα, όμως, η ομάδα δεν αποκτά αυτονομία, εκείνος εξαντλείται και ο ρόλος του προϊσταμένου μένει ουσιαστικά άδειος.
Γιατί η ανάθεση δεν σημαίνει απλώς να δώσεις σε κάποιον μια εργασία. Σημαίνει να του εξηγήσεις τι χρειάζεται να πετύχει, να του προσφέρεις τα κατάλληλα μέσα, να συμφωνήσετε πώς θα παρακολουθείτε την πρόοδο και να του επιτρέψεις να αναπτύξει τον δικό του τρόπο.
Αυτό απαιτεί χρόνο. Και συχνά, στην αρχή, περισσότερο χρόνο από όσο θα χρειαζόσουν για να κάνεις τη δουλειά μόνος σου.
Η διαφορά είναι ότι ο χρόνος αυτός δεν χάνεται. Επενδύεται στην ανάπτυξη της ομάδας.
Η ταυτότητα που πρέπει να αλλάξει
Πίσω από τη δυσκολία δεν υπάρχει πάντα μόνο έλλειψη δεξιοτήτων. Υπάρχει και ένα ζήτημα επαγγελματικής ταυτότητας.
Για χρόνια, η αξία σου ήταν συνδεδεμένη με το να είσαι ο καλύτερος. Να βρίσκεις τη λύση, να διορθώνεις το λάθος, να είσαι εκείνος στον οποίο στρέφονται όλοι όταν δυσκολεύονται.
Τώρα σου ζητείται να κάνεις χώρο για να γίνουν και άλλοι καλύτεροι. Να αποδέχεσαι ότι δεν χρειάζεται να έχεις κάθε απάντηση και ότι η επιτυχία σου δεν μετριέται πλέον μόνο από όσα ολοκληρώνεις προσωπικά.
Για κάποιους ανθρώπους αυτό μπορεί να μοιάζει με απώλεια. Χάνουν έναν γνώριμο τρόπο να αισθάνονται χρήσιμοι και σημαντικοί, πριν προλάβουν να ανακαλύψουν έναν καινούργιο.
Και συχνά κανείς δεν τους έχει προετοιμάσει γι’ αυτή την αλλαγή.
Τι χρειάζεται στην πραγματικότητα ένας νέος προϊστάμενος
Πολλοί οργανισμοί δίνουν στον νέο προϊστάμενο έναν τίτλο, περισσότερες ευθύνες και, στην καλύτερη περίπτωση, ένα σύντομο σεμινάριο ηγεσίας.
Αυτό που χρειάζεται όμως δεν εξαντλείται σε μια εκπαίδευση. Χρειάζεται σαφήνεια για τον νέο του ρόλο, χρόνο προσαρμογής, τακτική ανατροφοδότηση και έναν άνθρωπο με τον οποίο θα μπορεί να συζητά ανοιχτά τις δυσκολίες του.
Κάποιον που θα τον ρωτήσει πώς τα πάει με τους πρώην συναδέλφους του, τι τον δυσκολεύει, πού νιώθει ότι χάνει τον έλεγχο. Κάποιον που δεν θα περιμένει να εμφανιστεί το πρόβλημα για να προσφέρει υποστήριξη.
Η μετάβαση στη θέση ευθύνης μπορεί να είναι μια μοναχική περίοδος. Δεν είναι πια τόσο απλό να μοιράζεσαι τις ίδιες ανησυχίες με τους πρώην συναδέλφους σου, γιατί τώρα έχεις και διαφορετικές ευθύνες. Ταυτόχρονα, μπορεί να μη νιώθεις ακόμη ότι ανήκεις στον κύκλο των άλλων προϊσταμένων.
Σε αυτό το ενδιάμεσο διάστημα, οι άνθρωποι χρειάζονται χώρο για να μάθουν, να δοκιμάσουν, να κάνουν λάθη και να αναπτυχθούν.
Διαφορετικά, υπάρχει ο κίνδυνος να επιστρέψουν σε αυτό που ήδη γνωρίζουν καλά: να κάνουν τη δουλειά μόνοι τους.
Η συστημική ματιά: η προαγωγή αλλάζει όλο το σύστημα
Όταν προάγεις κάποιον, δεν αλλάζεις μόνο τη θέση του. Αλλάζεις τις σχέσεις του με τους πρώην συναδέλφους, τη δυναμική της ομάδας, τον τρόπο λήψης αποφάσεων, τις προσδοκίες και την κατανομή των ευθυνών.
Αλλάζει ακόμη και ο τρόπος με τον οποίο οι άλλοι τον αντιμετωπίζουν. Εκείνος που μέχρι χθες ήταν ένας από αυτούς, σήμερα καλείται να αξιολογήσει, να καθοδηγήσει και, όταν χρειάζεται, να θέσει όρια.
Αν ο οργανισμός δεν προετοιμάσει αυτή την αλλαγή, ζητά από έναν άνθρωπο να διαχειριστεί μόνος του μια ολόκληρη αναδιάταξη σχέσεων.
Η ευθύνη, λοιπόν, δεν ανήκει αποκλειστικά στον νέο προϊστάμενο. Ανήκει και στο σύστημα που τον επέλεξε, τον τοποθέτησε στη νέα θέση και οφείλει να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για να πετύχει.
Και ο ίδιος, βέβαια, χρειάζεται να παρατηρεί τον εαυτό του με ειλικρίνεια.
Πότε παίρνω πίσω τη δουλειά; Τι νιώθω όταν κάποιος κάνει κάτι διαφορετικά από μένα; Πότε παρεμβαίνω για να βοηθήσω και πότε επειδή δυσκολεύομαι να αφήσω τον έλεγχο; Τι με ικανοποιεί πια στο τέλος της ημέρας;
Οι απαντήσεις σε αυτές τις ερωτήσεις μπορούν να αποκαλύψουν πολλά περισσότερα από μια τυπική αξιολόγηση απόδοσης.
Εν κατακλείδι
Αν είσαι αυτός που προάγει, πριν πεις «συγχαρητήρια», πες «ας μιλήσουμε για το τι αλλάζει». Ξεκαθάρισε τις προσδοκίες, πρόσφερε ουσιαστική υποστήριξη και δώσε στον άνθρωπο χρόνο και την άδεια να δυσκολευτεί.
Αν είσαι αυτός που προάγεται, κράτα μία ερώτηση για κάθε βράδυ: «Τι έμαθε σήμερα κάποιος από την ομάδα μου επειδή εγώ δεν το έκανα για εκείνον;»
Και αν είσαι ο εξαιρετικός επαγγελματίας που σκέφτεται να δεχτεί μια προαγωγή, αξίζει να αναρωτηθείς ειλικρινά αν θέλεις αυτή τη δουλειά ή αν θέλεις την αναγνώριση που τη συνοδεύει.
Δεν είναι ντροπή να θέλεις να παραμείνεις κοντά σε αυτό που κάνεις καλά. Η επαγγελματική εξέλιξη δεν χρειάζεται να σημαίνει υποχρεωτικά διοίκηση ανθρώπων.
Ορισμένοι οργανισμοί προσφέρουν παράλληλες διαδρομές εξέλιξης, επιτρέποντας σε εξειδικευμένους επαγγελματίες να αναλαμβάνουν μεγαλύτερες ευθύνες και να αναγνωρίζεται η αξία τους χωρίς να γίνονται προϊστάμενοι.
Αν ο δικός σου οργανισμός δεν προσφέρει αυτή τη δυνατότητα, ίσως αξίζει να ανοίξεις τη συζήτηση.
Γιατί το ζητούμενο δεν είναι να κάνουμε όλους τους καλούς επαγγελματίες προϊσταμένους. Είναι να βοηθάμε κάθε άνθρωπο να εξελίσσεται στον ρόλο όπου μπορεί πραγματικά να προσφέρει.
«Ο καλός επαγγελματίας λάμπει. Ο καλός προϊστάμενος κάνει τους άλλους να λάμπουν.»
Πηγές
- Benson, A., Li, D., & Shue, K. (2019). Promotions and the Peter Principle. The Quarterly Journal of Economics, 134(4), 2085–2134.
- Ibarra, H. (1999). Provisional Selves: Experimenting with Image and Identity in Professional Adaptation. Administrative Science Quarterly, 44(4), 764–791.
- Center for Creative Leadership. 12 Common Challenges of New Managers.
- Weer, C. H., & Greenhaus, J. H. (2015). Dual Career Ladders in Organizations. Wiley.



