Στη διαπραγμάτευση, το πιο δυνατό χαρτί είναι να ξέρεις τι θέλεις

Γράφει ο Γιώργος Δεληκώστας, Mentor – L&B Coach

Βγήκε από τη συνάντηση με τον μεγάλο πελάτη ανακουφισμένος. Έκλεισε η συμφωνία. Στο αυτοκίνητο, κάνοντας τους λογαριασμούς, κατάλαβε ότι είχε δεχτεί τιμή που μόλις έβγαζε τα έξοδα, προθεσμίες που θα πίεζαν όλη την ομάδα και πληρωμή σε εκατόν είκοσι μέρες. «Δεν ήθελα να τον χάσω», είπε. Δεν τον έχασε. Έχασε κάτι άλλο.

Σοβαρή επαγγελματική συνάντηση

Μια διαπραγμάτευση μπορεί να χαθεί πριν καν ξεκινήσει. Όταν μπαίνουμε στο τραπέζι χωρίς να γνωρίζουμε τι θέλουμε πραγματικά, ποιες εναλλακτικές έχουμε και πού χρειάζεται να σταματήσουμε.

Η θέση δεν είναι το ίδιο με το συμφέρον

Στο τραπέζι οι άνθρωποι μιλούν συνήθως με θέσεις: «Θέλω έκπτωση δέκα τοις εκατό», «δεν πάω κάτω από τόσο».

Πίσω όμως από μια θέση μπορεί να υπάρχει μια ανάγκη που δεν έχει ακόμη εκφραστεί. Ο πελάτης που ζητά έκπτωση ίσως χρειάζεται στην πραγματικότητα να δικαιολογήσει την επιλογή στον προϊστάμενό του. Ίσως αντιμετωπίζει περιορισμούς στον προϋπολογισμό ή χρειάζεται διαφορετικούς όρους πληρωμής.

Αν μείνεις μόνο στη θέση, η συζήτηση περιορίζεται στα ποσοστά. Αν κατανοήσεις το συμφέρον που βρίσκεται πίσω της, μπορεί να ανακαλύψεις λύσεις που αρχικά δεν φαίνονταν.

Ίσως μια διαφορετική ποσότητα παραγγελίας, μια αλλαγή στο χρονοδιάγραμμα ή ένας άλλος τρόπος πληρωμής να εξυπηρετεί καλύτερα και τις δύο πλευρές.

Αυτό δεν σημαίνει ότι πάντα υπάρχει λύση που ικανοποιεί όλους. Σημαίνει όμως ότι αξίζει να καταλάβεις τι πραγματικά προσπαθεί να πετύχει ο άλλος, πριν αποφασίσεις τι μπορείς να προσφέρεις.

Να ξέρεις την εναλλακτική σου

Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της διαπραγμάτευσης είναι να γνωρίζεις τι θα κάνεις αν τελικά δεν υπάρξει συμφωνία.

Στη θεωρία της διαπραγμάτευσης αυτό ονομάζεται BATNA: η καλύτερη εναλλακτική που διαθέτεις αν δεν συμφωνήσεις με την άλλη πλευρά.

Μπορεί να είναι ένας άλλος πελάτης, ένας διαφορετικός προμηθευτής, η δυνατότητα να αναβάλεις μια αγορά ή ακόμη και η επιλογή να συνεχίσεις όπως είσαι.

Το σημαντικό είναι η εναλλακτική να είναι πραγματική και να έχεις αξιολογήσει τις συνέπειές της.

Αν δεν γνωρίζεις τι θα κάνεις χωρίς τη συμφωνία, κάθε «όχι» μπορεί να σου φαίνεται καταστροφή. Και τότε κινδυνεύεις να αποδεχτείς όρους που δεν σε εξυπηρετούν, μόνο και μόνο για να μην επιστρέψεις με άδεια χέρια.

Η γνώση της εναλλακτικής σου δεν σημαίνει ότι πρέπει να απειλείς πως θα αποχωρήσεις. Σημαίνει ότι μπορείς να αξιολογήσεις με μεγαλύτερη ψυχραιμία αν αυτό που σου προσφέρεται είναι πράγματι καλύτερο από τις υπόλοιπες επιλογές σου.

Το όριο ορίζεται πριν, όχι κατά τη διάρκεια

Μέσα στη συζήτηση η πίεση μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που σκέφτεσαι. Η επιθυμία να κλείσει η συμφωνία, η αμηχανία της σιωπής, ο φόβος της απόρριψης.

Γι’ αυτό χρειάζεται να έχεις καθορίσει από πριν ποιο αποτέλεσμα θεωρείς αποδεκτό.

Όχι μόνο την τιμή. Τους όρους πληρωμής, τις προθεσμίες, τις δεσμεύσεις που αναλαμβάνεις, τους ανθρώπους και τους πόρους που θα χρειαστείς.

Μια συμφωνία με υψηλό τίμημα μπορεί να αποδειχθεί ασύμφορη αν απαιτεί υπερβολικό κόστος υλοποίησης. Και μια χαμηλότερη τιμή μπορεί να έχει νόημα όταν συνοδεύεται από ευνοϊκότερους όρους ή μια σημαντική μακροχρόνια προοπτική.

Το όριό σου, λοιπόν, δεν είναι πάντα ένας αριθμός. Μπορεί να είναι ένας συνδυασμός όρων που καθορίζει αν η συμφωνία αξίζει.

Αυτό το όριο χρειάζεται να έχει υπολογιστεί πριν από τη διαπραγμάτευση, με καθαρό μυαλό. Μπορεί να επανεξεταστεί αν προκύψουν ουσιαστικά νέα στοιχεία. Όχι όμως απλώς επειδή δυσκολεύεσαι να πεις «όχι».

Η σιωπή είναι εργαλείο

Ένα από τα πιο απλά και χρήσιμα πράγματα σε μια διαπραγμάτευση είναι η παύση.

Πολλοί άνθρωποι αισθάνονται άβολα με τη σιωπή και βιάζονται να τη γεμίσουν: με μια εξήγηση, με μια μικρή υποχώρηση, με ένα «εντάξει, ας πούμε…».

Αν κάνεις μια πρόταση και μετά σωπάσεις, δίνεις στον άλλον χώρο να τη σκεφτεί και να απαντήσει. Αν βιαστείς να μιλήσεις, μπορεί να αρχίσεις να προσφέρεις παραχωρήσεις που κανείς δεν σου έχει ζητήσει.

Η σιωπή, όμως, δεν χρειάζεται να χρησιμοποιείται για να φέρει τον άλλον σε δύσκολη θέση. Μπορεί να είναι ένας τρόπος να ακούσεις καλύτερα και να αποφύγεις μια βιαστική αντίδραση.

Το ίδιο ισχύει όταν ακούς μια πρόταση που δεν σε ικανοποιεί.

Αντί να απαντήσεις αμέσως, μπορείς να ρωτήσεις: «Πώς καταλήξατε σε αυτό;» ή «Τι είναι πιο σημαντικό για εσάς σε αυτή τη συμφωνία;»

Μια τέτοια ερώτηση μπορεί να αποκαλύψει πληροφορίες που δεν γνώριζες και να ανοίξει χώρο για επιλογές πέρα από ένα μικρότερο ή μεγαλύτερο νούμερο.

Η καλή διαπραγμάτευση δεν χρειάζεται να μοιάζει με μάχη. Μπορεί να είναι μια απαιτητική αλλά ουσιαστική προσπάθεια να καταλάβουν δύο πλευρές αν και πώς μπορούν να συνεργαστούν.

Η συστημική ματιά: διαπραγματεύεσαι και με τον εαυτό σου

Σε κάθε επιχειρηματική διαπραγμάτευση συμμετέχουν, έμμεσα, περισσότεροι άνθρωποι από όσους κάθονται στο τραπέζι.

Η ομάδα που θα χρειαστεί να υλοποιήσει τη συμφωνία. Ο προμηθευτής που περιμένει να πληρωθεί. Οι συνεργάτες που θα αναλάβουν πρόσθετες υποχρεώσεις. Μερικές φορές και η οικογένεια που θα σε βλέπει λιγότερο, επειδή αποδέχτηκες προθεσμίες που δεν μπορείς να τηρήσεις μέσα στο κανονικό σου πρόγραμμα.

Μια συμφωνία που φαίνεται καλή στο τραπέζι μπορεί να δημιουργεί σοβαρές δυσκολίες στο υπόλοιπο σύστημα.

Γι’ αυτό, από συστημική σκοπιά, δεν εξετάζουμε μόνο τι κερδίζουμε τη στιγμή της συμφωνίας. Εξετάζουμε και πώς αυτή επηρεάζει τις σχέσεις, τους πόρους, τη λειτουργία και τη βιωσιμότητα της επιχείρησης.

Υπάρχει όμως και ένας ακόμη συνομιλητής. Ο εσωτερικός.

Η φωνή που λέει «μη ζητάς πολλά», «θα φανείς άπληστος», «καλύτερα λίγα παρά τίποτα».

Άλλες φορές μπορεί να σου λέει το αντίθετο: «Μην υποχωρήσεις καθόλου», «πρέπει να κερδίσεις», «αν δεχτείς, θα φανείς αδύναμος».

Αξίζει να παρατηρήσεις αυτές τις σκέψεις. Όχι για να τις αγνοήσεις, αλλά για να καταλάβεις πόσο επηρεάζουν τις επιλογές σου.

Γιατί μια διαπραγμάτευση δεν αφορά μόνο τις απαιτήσεις του άλλου. Αφορά και τον τρόπο με τον οποίο εσύ αντιμετωπίζεις την αξία σου, την απόρριψη, την ανάγκη για αποδοχή και την ανάληψη ευθύνης.

Εν κατακλείδι

Πριν από την επόμενη σημαντική διαπραγμάτευση, γράψε τρεις γραμμές.

Τι θέλω πραγματικά από αυτή τη συμφωνία, πέρα από την τιμή;

Τι θα κάνω αν τελικά δεν συμφωνήσουμε;

Ποιοι είναι οι όροι πέρα από τους οποίους η συμφωνία δεν με εξυπηρετεί, και γιατί;

Αν δυσκολεύεσαι να απαντήσεις, ίσως χρειάζεσαι περισσότερη προετοιμασία πριν καθίσεις στο τραπέζι.

Και όταν ολοκληρωθεί η διαπραγμάτευση, είτε καταλήξει σε συμφωνία είτε όχι, γύρισε για λίγο πίσω.

Τι πήγε καλά; Πού υποχώρησες χωρίς ουσιαστικό λόγο; Πού επέμεινες περισσότερο από όσο χρειαζόταν; Τι έμαθες για τον άλλον και τι ανακάλυψες για τον εαυτό σου;

Η διαπραγμάτευση είναι δεξιότητα που μπορεί να αναπτυχθεί. Όχι μόνο μαθαίνοντας τεχνικές, αλλά και παρατηρώντας τις αντιδράσεις, τις επιλογές και τα αποτελέσματά σου.

Γιατί, τελικά, ο στόχος δεν είναι να κλείνεις κάθε συμφωνία.

Είναι να μπορείς να αναγνωρίζεις ποιες συμφωνίες αξίζει πραγματικά να κλείσεις.

«Η δύναμη στη διαπραγμάτευση δεν είναι να παίρνεις πάντα ένα “ναι”. Είναι να ξέρεις πότε αξίζει να πεις “όχι”.»

Πηγές

  • Fisher, R., Ury, W., & Patton, B. (2011). Getting to Yes: Negotiating Agreement Without Giving In. Penguin Books, 3η έκδοση. Βασική πηγή για τα συμφέροντα, τις θέσεις και την BATNA.
  • Harvard Law School, Program on Negotiation (2026). Negotiation Preparation Strategies. Ανάλυση εναλλακτικών επιλογών, ορίων αποδοχής και προετοιμασίας.
  • Harvard Law School, Program on Negotiation (2026). Silence in Negotiation: Why Saying Nothing Can Be Powerful. Ο ρόλος της παύσης στην ακρόαση και στη λήψη αποφάσεων.
  • Harvard Law School, Program on Negotiation (2026). Value Creation in Negotiation. Δημιουργία αξίας μέσα από την κατανόηση διαφορετικών αναγκών και την ανταλλαγή όρων.

Γιώργος Δεληκώστας
Γιώργος Δεληκώστας

Mentor και Σύμβουλος Συστημικής Επαγγελματικής & Προσωπικής Ανάπτυξης · Human Evolution Mentor in the AI Age. Το delikostas.gr είναι ο χώρος όπου μοιράζομαι όσα μαθαίνω δουλεύοντας με ανθρώπους.

Γνώρισέ με →

Η μέθοδος

Κάθε κείμενο ανήκει σε μια διάσταση του ανθρώπου

Τα άρθρα οργανώνονται στις πέντε διαστάσεις της δMethod™: σωματική, πνευματική, νοητική, συναισθηματική και κοινωνική.

Γνώρισε τη δMethod →    Όλα τα άρθρα →

Ας μιλήσουμε

Αν κάτι από όσα διάβασες σε αφορά, ας το δούμε μαζί

Τα κείμενα ανοίγουν ερωτήματα. Η συνεδρία σε βοηθά να βρεις τις δικές σου απαντήσεις.

Verified by MonsterInsights