Το κινητό στο τραπέζι

Γράφει ο Γιώργος Δεληκώστας, Mentor – L&B Coach

Ένα ζευγάρι σε μια ταβέρνα στην παραλία του Βόλου. Ωραίο βράδυ, θάλασσα, καλό φαγητό. Τα δύο κινητά πάνω στο τραπέζι, ανάποδα, «για να μην ενοχλούν».

Στοχαστικό δείπνο δίπλα στη θάλασσα

Κάθε τόσο ένα από τα δύο δονείται και το βλέμμα φεύγει για ένα δευτερόλεπτο. Δεν το σηκώνουν. Δεν χρειάζεται. Η συζήτηση έχει ήδη κοπεί.

Οι περισσότεροι λέμε ότι δεν αφήνουμε το κινητό να μπει ανάμεσα στους ανθρώπους μας, επειδή δεν το χρησιμοποιούμε όσο είμαστε μαζί τους.

Μερικές φορές, όμως, δεν χρειάζεται καν να το χρησιμοποιήσουμε. Η πιθανότητα και μόνο μιας ειδοποίησης μπορεί να αρκεί για να αποσπάσει την προσοχή μας.

Και το ερώτημα είναι απλό: πόσο πραγματικά παρόντες είμαστε όταν ένα μέρος της προσοχής μας βρίσκεται διαρκώς κάπου αλλού;

Η μισή προσοχή

Όταν το κινητό βρίσκεται μπροστά μας, είναι εύκολο ένα κομμάτι της προσοχής μας να μένει σε αναμονή. Μπορεί να περιμένουμε μια ειδοποίηση, ένα μήνυμα, μια επαγγελματική απάντηση.

Ακόμη κι αν δεν το κοιτάζουμε συνεχώς, γνωρίζουμε ότι βρίσκεται εκεί, διαθέσιμο να μας διακόψει ανά πάσα στιγμή.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε κινητό πάνω σε ένα τραπέζι καταστρέφει μια συζήτηση. Σημαίνει όμως ότι αξίζει να παρατηρήσουμε πόσο εύκολα επιτρέπουμε σε κάτι που δεν έχει ακόμη συμβεί να διεκδικήσει την προσοχή μας.

Ο άνθρωπος απέναντί μας μπορεί να αντιληφθεί αυτή τη διάσπαση. Μια ματιά στην οθόνη, μια μικρή καθυστέρηση στην απάντηση, ένα βλέμμα που απομακρύνεται την ώρα που εκείνος μιλά.

Και κάποιες φορές, αυτά τα μικρά σημάδια αρκούν για να αλλάξει η ποιότητα της επικοινωνίας.

Γιατί η ουσιαστική ακρόαση δεν είναι μόνο να ακούμε τις λέξεις. Είναι να δείχνουμε στον άλλον ότι εκείνη τη στιγμή έχει πραγματικά την προσοχή μας.

Οι συζητήσεις που δεν έγιναν

Το μεγαλύτερο κόστος ίσως να μην είναι οι συζητήσεις που διακόπτονται. Είναι εκείνες που δεν ξεκινούν ποτέ.

Οι παύσεις που κάποτε μπορούσαν να γεμίσουν με ένα «ξέρεις τι σκεφτόμουν σήμερα;» τώρα συχνά γεμίζουν με μια γρήγορη ματιά στην οθόνη.

Μια στιγμή αμηχανίας, μια μικρή σιωπή, η αναμονή μέχρι να βρει κάποιος τις κατάλληλες λέξεις. Όλα αυτά αποτελούν μέρος της ανθρώπινης επικοινωνίας.

Δεν είναι κάθε σιωπή πρόβλημα που χρειάζεται να λύσουμε.

Μερικές φορές, ακριβώς μέσα σε αυτή τη σιωπή, ο άλλος βρίσκει τον χώρο να μας πει κάτι σημαντικό.

Όταν όμως γεμίζουμε αυτομάτως κάθε κενό με μια οθόνη, περιορίζουμε τις ευκαιρίες για τέτοιες στιγμές.

Και έτσι μπορεί να περάσουμε αρκετή ώρα μαζί με κάποιον, χωρίς τελικά να έχουμε συναντηθεί ουσιαστικά.

Τα παιδιά βλέπουν τι κοιτάμε

Στις οικογένειες αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία.

Ένα παιδί που μιλά στον γονιό του και βλέπει τα μάτια του να επιστρέφουν συνεχώς στην οθόνη μπορεί να αισθανθεί ότι εκείνη τη στιγμή κάτι άλλο είναι σημαντικότερο.

Δεν σημαίνει ότι ένας γονιός που κοιτάζει το κινητό του αδιαφορεί για το παιδί του. Υπάρχουν επαγγελματικές υποχρεώσεις, ανάγκες και πραγματικές δυσκολίες της καθημερινότητας.

Υπάρχει όμως μια διαφορά ανάμεσα στο να εξηγήσουμε στο παιδί ότι χρειάζεται να απαντήσουμε σε κάτι επείγον και στο να διακόπτουμε συνεχώς την επικοινωνία χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε.

Τα παιδιά μαθαίνουν παρατηρώντας. Βλέπουν πού στρέφουμε την προσοχή μας, πώς ακούμε, πώς απαντάμε και πώς συμπεριφερόμαστε όταν κάποιος προσπαθεί να επικοινωνήσει μαζί μας.

Δεν μαθαίνουν μόνο από όσα τους λέμε. Μαθαίνουν και από όσα κάνουμε.

Και ίσως ένα από τα πιο ουσιαστικά παραδείγματα που μπορούμε να τους δώσουμε είναι να αφήσουμε για λίγο το κινητό στην άκρη και να τα κοιτάξουμε στα μάτια.

Όχι επειδή μας το ζήτησαν. Αλλά επειδή θέλουμε πραγματικά να τα ακούσουμε.

Μια συμφωνία, όχι ένας κανόνας

Σε πολλά ζευγάρια και οικογένειες, το κινητό γίνεται αφορμή για μικρές, καθημερινές εντάσεις.

«Πάλι με το κινητό είσαι;»

«Μια δουλειά κοιτάω».

Η συζήτηση συνήθως σταματά εκεί. Ο ένας αισθάνεται ότι δεν του δίνουν σημασία και ο άλλος ότι τον ελέγχουν.

Οι κανόνες που επιβάλλει ο ένας στον άλλον δύσκολα δημιουργούν πραγματική αλλαγή, ιδιαίτερα όταν βιώνονται ως περιορισμός.

Αυτό που μπορεί να λειτουργήσει καλύτερα είναι μια κοινή συμφωνία. Μια απόφαση που παίρνουν όλοι μαζί, σε μια ήρεμη στιγμή, επειδή αναγνωρίζουν την αξία της.

Μπορεί να είναι κάτι πολύ απλό: το τραπέζι του φαγητού χωρίς κινητά, μία ώρα το βράδυ χωρίς οθόνες, μια οικογενειακή βόλτα όπου το κινητό παραμένει στην τσάντα και χρησιμοποιείται μόνο όταν υπάρχει πραγματική ανάγκη.

Δεν χρειάζεται να δημιουργήσουμε μια ακόμη υποχρέωση.

Χρειάζεται να συμφωνήσουμε ότι κάποιες στιγμές αξίζει να ανήκουν αποκλειστικά στους ανθρώπους που βρίσκονται μαζί μας.

Και όταν κάποιος ξεχνά τη συμφωνία, να μπορεί ο άλλος να του το υπενθυμίσει με χιούμορ και κατανόηση, όχι με κατηγορία.

Γιατί ο στόχος δεν είναι να κερδίσουμε μια διαμάχη για το κινητό. Είναι να προστατεύσουμε τη μεταξύ μας σχέση.

Η συστημική ματιά: τι αλλάζει στις πέντε διαστάσεις

Η χρήση του κινητού δεν επηρεάζει μόνο τον χρόνο που περνάμε μπροστά σε μια οθόνη. Μπορεί να επηρεάζει διαφορετικές πλευρές της ζωής μας, που συνδέονται και αλληλεπιδρούν.

Στην κοινωνική διάσταση, το ερώτημα είναι κατά πόσο καλλιεργούμε πραγματική σύνδεση με τους ανθρώπους γύρω μας. Μπορούμε να επικοινωνούμε με δεκάδες ανθρώπους μέσα στην ημέρα και ταυτόχρονα να δυσκολευόμαστε να αφιερώσουμε αδιαίρετη προσοχή σε εκείνον που κάθεται απέναντί μας.

Στη συναισθηματική, η ουσιαστική ακρόαση δημιουργεί χώρο για εμπιστοσύνη, αποδοχή και ασφάλεια. Όταν κάποιος αισθάνεται ότι τον ακούμε πραγματικά, γίνεται ευκολότερο να μοιραστεί όσα σκέφτεται και αισθάνεται.

Στη νοητική, οι συνεχείς διακοπές δυσκολεύουν τη συγκέντρωση και τη διατήρηση της προσοχής σε μία δραστηριότητα. Η συνειδητή απομάκρυνση από την οθόνη μπορεί να μας βοηθήσει να παραμείνουμε περισσότερο προσηλωμένοι σε όσα συμβαίνουν μπροστά μας.

Στην πνευματική διάσταση, αναδεικνύεται ένα βαθύτερο ερώτημα: κατά πόσο ο τρόπος που διαθέτουμε την προσοχή μας αντανακλά τις αξίες και τις πραγματικές μας προτεραιότητες; Αν θεωρούμε σημαντική την οικογένεια, τη συντροφικότητα και την ανθρώπινη επικοινωνία, πώς εκφράζονται αυτές οι αξίες στην καθημερινότητά μας;

Τέλος, στη σωματική διάσταση, η απομάκρυνση από την οθόνη δημιουργεί ευκαιρίες για ξεκούραση, κίνηση και μεγαλύτερη επίγνωση του περιβάλλοντος. Μας επιτρέπει να συμμετέχουμε πιο ενεργά σε όσα συμβαίνουν γύρω μας, αντί να παραμένουμε διαρκώς στραμμένοι σε μια μικρή φωτεινή επιφάνεια.

Αυτές οι πέντε διαστάσεις δεν λειτουργούν ανεξάρτητα. Η ποιότητα της προσοχής μας επηρεάζει την επικοινωνία, η επικοινωνία επηρεάζει τις σχέσεις και οι σχέσεις επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο βιώνουμε την καθημερινότητά μας.

Γι’ αυτό και το ζήτημα δεν είναι απλώς πού αφήνουμε το κινητό μας. Είναι πού επιλέγουμε να βρισκόμαστε εμείς.

Εν κατακλείδι

Δεν χρειάζεται να πετάξεις το κινητό. Χρειάζεται να του βρεις θέση.

Την επόμενη φορά που κάθεσαι με κάποιον που αγαπάς, δοκίμασε κάτι απλό.

Άφησε το κινητό στην τσάντα, στο συρτάρι ή σε άλλο δωμάτιο. Όχι ανάποδα πάνω στο τραπέζι. Μακριά, εφόσον δεν περιμένεις κάτι επείγον.

Κάνε το για ένα γεύμα.

Μην προσπαθήσεις να δημιουργήσεις μια σπουδαία συζήτηση. Μην πιέσεις τον άλλον να σου μιλήσει περισσότερο.

Απλώς μείνε εκεί.

Παρατήρησε πώς ακούς, πόσο συχνά αισθάνεσαι την ανάγκη να αναζητήσεις το κινητό σου και τι συμβαίνει όταν επιτρέπεις στη συζήτηση να εξελιχθεί χωρίς διακοπές.

Ίσως στην αρχή νιώσεις μια μικρή ανησυχία. Ίσως θελήσεις να ελέγξεις αν ήρθε κάποιο μήνυμα. Μπορεί πάλι να μη σου λείψει καθόλου.

Δεν έχει σημασία.

Αυτό που έχει σημασία είναι να αναγνωρίσεις πόσο χώρο καταλαμβάνει η τεχνολογία στη ζωή σου και να αποφασίσεις συνειδητά πόσο χώρο θέλεις να της παραχωρείς.

Γιατί τελικά, στις ανθρώπινες σχέσεις, η παρουσία μας δεν μετριέται μόνο με τις ώρες που περνάμε μαζί.

Μετριέται και με το πόσο πραγματικά είμαστε εκεί.

«Το πιο ακριβό δώρο που μπορούμε να κάνουμε σε κάποιον δεν είναι ο χρόνος μας. Είναι η αδιαίρετη προσοχή μας.»

Γιώργος Δεληκώστας
Γιώργος Δεληκώστας

Mentor και Σύμβουλος Συστημικής Επαγγελματικής & Προσωπικής Ανάπτυξης · Human Evolution Mentor in the AI Age. Το delikostas.gr είναι ο χώρος όπου μοιράζομαι όσα μαθαίνω δουλεύοντας με ανθρώπους.

Γνώρισέ με →

Η μέθοδος

Κάθε κείμενο ανήκει σε μια διάσταση του ανθρώπου

Τα άρθρα οργανώνονται στις πέντε διαστάσεις της δMethod™: σωματική, πνευματική, νοητική, συναισθηματική και κοινωνική.

Γνώρισε τη δMethod →    Όλα τα άρθρα →

Ας μιλήσουμε

Αν κάτι από όσα διάβασες σε αφορά, ας το δούμε μαζί

Τα κείμενα ανοίγουν ερωτήματα. Η συνεδρία σε βοηθά να βρεις τις δικές σου απαντήσεις.

Verified by MonsterInsights