Γράφει ο Γιώργος Δεληκώστας, Mentor/L&B Coach
Υπάρχει ένα γνώριμο αίσθημα που το καταλαβαίνουν πολλοί άνθρωποι χωρίς να το εξηγούν εύκολα. Επιστρέφουν από ένα Σαββατοκύριακο στο χωριό, από μια μικρή βόλτα δίπλα στη θάλασσα, από λίγες ώρες σε ένα πιο ανοιχτό τοπίο, και κάτι μέσα τους μοιάζει αλλιώς. Δεν είναι απαραίτητα ότι λύθηκαν τα προβλήματα. Δεν είναι ότι ξαφνικά άλλαξε η ζωή τους. Κι όμως, επιστρέφουν λίγο πιο ήρεμοι, λίγο πιο καθαροί, λίγο πιο διαθέσιμοι. Σαν να έφυγε από πάνω τους ένα στρώμα θορύβου που πριν δεν είχαν καν συνειδητοποιήσει ότι κουβαλούσαν. Και εκεί αρχίζει μια ουσιαστική ερώτηση: τι είναι αυτό που αλλάζει όταν ο άνθρωπος έρχεται σε επαφή με τη φύση;
Το πρώτο που αλλάζει είναι ο τρόπος που δέχεται ερεθίσματα. Στην καθημερινότητα, ο άνθρωπος ζει μέσα σε οθόνες, ειδοποιήσεις, κλειστούς χώρους, τεχνητό φως και βιασύνη. Το βλέμμα του πηγαίνει από σημείο σε σημείο χωρίς να ξεκουράζεται. Η προσοχή του τραβιέται συνεχώς από κάτι που ζητά άμεση ανταπόκριση. Όταν όμως βρεθεί για λίγο μπροστά σε ένα δέντρο, σε έναν ανοιχτό ουρανό, σε έναν ήχο αέρα ή σε μια ήσυχη γραμμή ορίζοντα, ο οργανισμός αρχίζει να αποσυμπλέκεται. Δεν σημαίνει ότι όλα εξαφανίζονται. Σημαίνει όμως ότι μειώνεται ο εσωτερικός θόρυβος. Και όταν μειώνεται ο θόρυβος, εμφανίζεται ξανά η αίσθηση χώρου. Όχι μόνο έξω από εμάς. Και μέσα μας.
Αυτός είναι ίσως και ο λόγος που η φύση μάς ηρεμεί χωρίς να χρειάζεται να “κάνει” κάτι. Δεν μας πιέζει να απαντήσουμε. Δεν μας αξιολογεί. Δεν μας βάζει να προλάβουμε. Απλώς υπάρχει. Και αυτή η απλή ύπαρξη λειτουργεί πολλές φορές σαν αντίβαρο στη συνεχή απαίτηση της καθημερινότητας. Ένας άνθρωπος μπορεί να σταθεί για λίγο στο μπαλκόνι του, να νιώσει τον αέρα να αλλάζει πάνω στο πρόσωπό του και να ακούσει τα φύλλα ενός δέντρου πιο κάτω στον δρόμο. Δεν έγινε κάτι μεγάλο. Κι όμως, εκείνη τη στιγμή χαλαρώνει κάτι που πριν ήταν σφιγμένο. Ο άνθρωπος, μέσα σε μια τόσο μικρή επαφή με κάτι φυσικό, θυμάται έστω για λίγο τι σημαίνει να μην είναι διαρκώς σε ετοιμότητα.
Κι όμως, για να συμβεί αυτό δεν χρειάζεται πάντα βουνό, θάλασσα ή εκδρομή. Αυτή είναι μια από τις μεγαλύτερες παρεξηγήσεις. Πολλοί άνθρωποι νομίζουν ότι η φύση είναι χρήσιμη μόνο όταν βρίσκεται μακριά, μόνο όταν υπάρχει χρόνος, μόνο όταν μπορείς να “φύγεις”. Όμως πολλές φορές η σχέση με το φυσικό περιβάλλον αρχίζει πολύ πιο κοντά. Στο φως που μπαίνει από το παράθυρο το πρωί. Σε μια μικρή βόλτα σε δρόμο με δέντρα. Σε ένα παγκάκι για λίγα λεπτά χωρίς κινητό. Στο να σταθείς στο μπαλκόνι και να νιώσεις τον αέρα χωρίς να κάνεις τίποτα άλλο. Στο να προσέξεις για λίγο τον ουρανό αντί για την οθόνη. Η φύση δεν είναι μόνο προορισμός. Είναι και αίσθηση. Και αυτή η αίσθηση μπορεί να φτάσει στον άνθρωπο ακόμη και μέσα στην πιο κανονική αστική ημέρα.
Υπάρχει όμως και κάτι ακόμη που η φύση μάς διδάσκει, χωρίς λόγια. Ο ρυθμός της. Η φύση δεν βιάζεται και δεν μένει ακίνητη. Έχει μέρα και νύχτα, εποχές, παύσεις, άνοδο και κάθοδο, άνθηση και ξεκούραση. Ο άνθρωπος της σύγχρονης ζωής, αντίθετα, έχει απομακρυνθεί πολύ από αυτόν τον ρυθμό. Ζει με τεχνητό φως, με διαρκή διέγερση, με μέρες που μοιάζουν όλες ίδιες, με σώμα που δεν προλαβαίνει να νιώσει πότε χρειάζεται παύση και πότε χρειάζεται κίνηση. Όταν λοιπόν βρισκόμαστε κοντά στη φύση, δεν παίρνουμε μόνο ηρεμία. Παίρνουμε και μια υπενθύμιση. Ότι η ζωή δεν χρειάζεται να είναι μια συνεχής ευθεία έντασης. Ότι υπάρχει χρόνος για ανάσα. Χρόνος για σιωπή. Χρόνος για σταδιακή μετακίνηση, όχι μόνο για απότομη απαίτηση.
Και ίσως ακριβώς εκεί αρχίζει να ανοίγει και ο εσωτερικός κόσμος του ανθρώπου. Γιατί η εξωτερική ηρεμία δημιουργεί εσωτερική χωρητικότητα. Όταν γύρω μας μειώνεται ο θόρυβος, ακούμε πιο καθαρά αυτό που ήδη υπάρχει μέσα μας. Μια σκέψη που μέχρι πριν ήταν μπερδεμένη. Μια κούραση που δεν είχαμε παραδεχτεί. Μια επιθυμία που είχε θαφτεί κάτω από την ταχύτητα. Η φύση δεν “δίνει” έτοιμες απαντήσεις. Δημιουργεί όμως τις συνθήκες για να φανούν πιο καθαρά ορισμένα πράγματα. Σαν καθρέφτης που δεν μιλά, αλλά σε βοηθά να δεις.
Ένας άνθρωπος που κάθεται μόνος σε ένα πάρκο χωρίς κινητό για λίγα λεπτά μπορεί να γυρίσει χωρίς καμία εντυπωσιακή αποκάλυψη, αλλά με περισσότερη σαφήνεια. Μια γυναίκα που κοιτάζει για λίγο τον ουρανό από το μπαλκόνι της μπορεί να μη λύσει εκείνη τη στιγμή τίποτα, αλλά να νιώσει λιγότερο σφιγμένη. Ένας άλλος που περπατά κοντά σε θάλασσα ή σε δέντρα μπορεί να καταλάβει ότι αυτό που τον κούραζε δεν ήταν μόνο η δουλειά, αλλά η αίσθηση πως για πολλές μέρες ζούσε χωρίς χώρο. Κάποιες αλήθειες δεν ακούγονται μέσα στην πίεση. Ακούγονται όταν πέφτει λίγο η ένταση.
Και αυτή η μέρα έρχεται να δέσει πολύ φυσικά με όσα είδαμε ήδη. Τη Δευτέρα μιλήσαμε για την ενέργεια και για το πού διαρρέει χωρίς να το προσέχουμε. Την Τρίτη είδαμε ότι το σώμα και η κίνηση είναι ο πρώτος άμεσος τρόπος να ξαναμπεί ροή στο σύστημα. Σήμερα, η ματιά ανοίγει ακόμη περισσότερο: βλέπουμε ότι και το περιβάλλον γύρω μας συμμετέχει βαθιά στον τρόπο που νιώθουμε. Η φύση δεν είναι κάτι έξω από τη ζωή μας. Είναι μέρος του ίδιου συστήματος. Και από εδώ η σκέψη πηγαίνει φυσικά στην Πέμπτη, στις συνήθειες. Γιατί όλα αυτά που μας κάνουν καλό δεν αρκεί να τα αναγνωρίζουμε μόνο όταν τα πετυχαίνουμε τυχαία. Χρειάζεται σιγά σιγά να τους φτιάξουμε μια θέση μέσα στην καθημερινότητα.
Ίσως λοιπόν το κάλεσμα για σήμερα να είναι πολύ μικρό. Όχι μια εκδρομή. Όχι μια μεγάλη υπόσχεση. Μόνο μια μικρή εξωτερική πράξη. Πέντε λεπτά έξω. Ένα ανοιχτό παράθυρο χωρίς οθόνη. Μια στάση μπροστά σε κάτι φυσικό. Μια ανάσα που δεν θα γίνει βιαστικά. Κάτι μικρό, αλλά αληθινό. Γιατί πολλές φορές δεν χρειαζόμαστε περισσότερη πίεση για να αντέξουμε. Χρειαζόμαστε λίγο περισσότερο χώρο για να επανέλθουμε.
Όταν η φύση μάς θυμίζει να αναπνέουμε.
